0
0

درسنامه فارسی نهم درس اول

128 بازدید

درسنامه فارسی نهم درس اول + آزمون آنلاین

آموزش کامل درس اول فارسی نهم – آفرینش همه تنبیه خداوند دل است

پاسخ تمامی تمرین ها و فعالیت های درس اول فارسی نهم در کلاس درس

درسنامه فارسی نهم درس اول

درسنامه فارسی نهم درس اول

واژگان درس اول فارسی نهم

*** به نام خداوندِ جان و خرد ***

خِرَد : عقل و اندیشه بینندگان : دو چشم
روزی دِه : روزی دهنده راه نیابد : نرسد، داخل نشود
کیوان : سیّارۀ زُحَل ستودن : ستایش کردن
گردان سپهر : آسمان گردان، آسمانِ چرخنده (قدیمی ها اعتقاد داشتند آسمان می چرخد و زمین ثابت است.) نداند : در اینجا یعنی نمی تواند
فروزنده : برافروزنده، روشن کننده میان بست : آمادۀ کاری شد.
ناهید : سیّارۀ زهره بُرنا : جوان
مِهر : خورشید

*** آفرینش همه تنبیه خداوند دل است ***

بامداد : صبح، هنگام طلوع آفتاب گل صد برگ : گلی پُر پَر به رنگ های سفید، زرد، ارغوانی و …
لیل : شب حیران : شگفت زده، متعجّب، سرگشته
نهار : روز (غذایی که در وسط روز خورده می شود، ناهار است) زرّین : به رنگ زر، طلایی
دامن صحرا : گسترۀ صحرا، پهنۀ صحرا (صحرا در اینجا به معنی «دشت» آمده است، نه بیابان) عِنَب : انگور
تنبیه : هوشیار کردن، آگاه ساختن کسی برای کاری عاجز : ناتوان
خداوند دل : انسان عارف و خداشناس، صاحبدل حُقّه : جعبه، ظرفی کوچک که در آن جواهر یا چیزهای دیگر نگهداری می شود.
اقرار : اعتراف تقدیر : فرمان خدا، قسمت و سرنوشتی که خدا برای بندگان خود معیّن فرموده است.
عجب : در اینجا یعنی عجیب مُسَخَّر : رام و مُطیع
فکرت : اندیشه اندر : در (در اینجا به معنی “در مورد” آمده است.)
تسبیح : خدا را به پاکی یاد کردن، نیایش کردن کَرَم : بخشش
مُستَمِع : شنونده رحمت : مهربانی
اسرار : جمع سِر، رازها بارخدایا : خداوندا
مرغ سحر : بلبل (در اینجا به معنی خروس آمده است) اِنعام : بخشش، نعمت دادن (تلفظ این کلمه را با واژۀ “انعام” که به معنی چهارپایان است، اشتباه نکنید.)
خفته : خوابیده سعدیا : ای سعدی
جهالت : نادانی راست رُوان : دُرست کاران، کسانی که در راه راست و درست قدم برمی دارند.
غفلت : ناآگاهی، بی خبری گوی : گلولۀ کوچک
الوان : جمع لون، رنگ ها (در اینجا یعنی رنگارنگ) گوی چیزی را بردن : کنایه از برتری یافتن در چیزی
دانَد : بَلَد است، می تواند کج رفتار : کسی که رفتار نادرست دارد.

*** حکایت ***

پیر : مرشد، راهنما معرفت : شناخت، علم حقیقی
درنگ : مکث، تأمّل گِرد خویش می گردم : دور خود می گردم

درسنامه فارسی نهم درس اول

درسنامه فارسی نهم درس اول

درسنامه فارسی نهم درس اول

معنی : خداوندا تو را یاد می کنم زیرا تو پاک و پروردگار جهان هستی. من جز راهی که راهنمایی ام کرده ای، نمی روم.


فایل صوتی شعر “به نام خداوند جان و خرد”

*** معنی شعر “به نام خداوند جان و خرد” ***

به نام خداوند جان و خرد کزین برتر اندیشه برنگذرد

معنی : به نام خداوندی که روح و اندیشه را آفرید؛ که بالاتر از این دو، ذهن انسان به هیچ چیز دیگری نمی رسد.

خداوندِ نام و خداوندِ جای خداوندِ روزی دهِ رهنمای

معنی : خداوندی که صاحب نام ها و مکان ها است. خداوندی که روزی رسان است و مخلوقات خود را راهنمایی می کند.

خداوند کیوان و گَردان سپهر فروزندۀ ماه و ناهید و مهر

معنی : خداوندی که آفریننده و صاحب سیّارۀ کیوان و آسمان گَردان و روشنی بخش ماه و زُهره و خورشید است.

به بینندگان آفریننده را نبینی، مرنجان دو بیننده را

معنی : با چشم سر نمی توانی خدا را ببینی، بنابراین چشم هایت را آزار نده.

نیابد بدو نیز، اندیشه راه که او برتر از نام و از جایگاه

معنی : انسان با فکر و اندیشه محدود خود نمی تواند ذات خداوندی را که از نام و مکان برتر است، درک کند.

ستودن نداند کس او را چو هست میان، بندگی را ببایدت بست

معنی : هیچ کس نمی تواند آن گونه که شایسته خداوند است او را ستایش کند، پس باید از او اطاعت کامل کرد.

توانا بوَد هر که دانا بوَد ز دانش، دل پیر بُرنا بود

معنی : هر کسی که دانا و فهمیده باشد، توانایی هم دارد (انسان دانا می تواند هر کاری را انجام دهد.) دل انسان پیر، با علم و دانش جوان می شود.

شاهنامه، فردوسی

درسنامه فارسی نهم درس اول

معنی : (خداوندا ! تو آنقدر آشکار هستی که) چشمی نیست که تو را (در آفریده هایت) نبیند و گوشی نیست که صدای تو را (در صدای آفریده هایت )نشنود.


فایل صوتی شعر “آفرینش همه تنبیه خداوند دل است”

*** معنی شعر “آفرینش همه تنبیه خداوند دل است” ***

بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار خوش بوَد دامن صحرا و تماشای بهار

معنی : صبحی که طول شب و روز آن یکسان است (اول بهار)، رفتن به صحرا و تماشای بهار لذّت بخش  و دلپذیر است.

آفرینش همه تنبیهِ خداوندِ دل است دل، ندارد که ندارد به خداوند اِقرار

معنی : تمام آفرینش و پدیده های آن، برای آگاه کردن انسان و دل اوست؛ کسی که وجود خداوند را باور ندارد، اصلاً دل ندارد (رنده نیست)

این همه نقش عجب، بر در و دیوار وجود هر که فکرت نکند، نقش بُوَد بر دیوار

معنی : هر کسی که این پدیده های شگفت انگیز و عجیب را ببیند و در آن تفکر نکند، با تصاویر بی جان روی دیوار تفاوتی ندارد!

کوه و دریا و درختان همه در تسبیح اند نه همه مستمعی فهم کند این اَسرار

معنی : کوه و دریا و درختان (همه هستی)، در حال ستایش خداوند هستند؛ امّا هر شنونده ای این اسرار را درک نمی کند.

خبرت هست که مرغان سحر می گویند: آخَر ای خفته، سَر از خوابِ جهالت بردار؟

معنی : آیا می دانی که خروسان هنگام آواز خواندن در سحرگاهان می گویند: ای کسی که خوابیده ای! از خواب جهل و نادانی بیدار شو؟

تا کِی آخِر چو بنفشه، سر غفلت در پیش؟ حیف باشد که تو در خوابی و نرگس، بیدار

معنی : تا کی می خواهی مانند گل بنفشه سر در گریبان باشی و در غفلت و بی خبری بمانی؟ حیف است که تو در خواب باشی و گل نرگس بیدار باشد.

در اینجا شاعر گل بنفشه را به دلیل شکل خمیده ای که دارد به انسانی تشبیه کرده است که از همه چیز غافل است و گل نرگس را به دلیل راست قامتی آن، به انسان آگاه و هوشیار تشبیه کرده است.)

که تواند که دهد میوۀ الوان از چوب؟ یا که داند که برآرد گلِ صدبرگ از خار؟

معنی : به غیر از خداوند، چه کسی می تواند از چوب (درخت)، میوهای رنگارنگ به وجود آورد؟ یا که می تواند از خار، گل زیبا برویاند؟

عقل، حیران شود از خوشۀ زرّین عِنَب فهم، عاجز شود از حُقّۀ یاقوتِ انار

معنی : عقل از دیدن زیبایی خوشۀ طلایی رنگ انگور حیران و شگفت زده می شود. فهم از درک زیبایی میوۀ انار که دانه هایش مانند یاقوت در ظرف جواهر هستند، تاتوان می گردد. (پوست انار به حُقّه، تشبیه شده است.)

پاک و بی عیب خدایی که به تقدیر عزیز ماه و خورشید مُسَخَّر کند و لیل و نهار

معنی : خداوندِ پاک و بی عیبی که به فرمان گرانقدرش، ماه و خورشید  و شب و روز (تمام هستی) را مطیع امر خود کرده است.

تا قیامت سخن اَندر کرم و رحمت او همه گویند و یکی گفته نیاید ز هزار

معنی : اگر همۀ موجودات تا روز قیامت در مورد بخشش و مهربانی خداوند صحبت کنند، با هم یکی از هزاران لطف او بیان نشده است.

نعمتت بار خدایا، ز عدد بیرون است شُکرِ اِنعام تو هرگز نکند شُکرگزار

معنی : خداوندا، نعمت هایت از حد شمارش بیرون است (بسیار زیاد است)، انسان شکرگزار هرگز نخواهد توانست، شکر بخشش های تو را به جای آورد.

سعدیا! راست رُوان گوی سعادت بُردند راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار

معنی : ای سعدی! درست کاران سعادتمند شدند. تو هم درست رفتار کن، زیرا انسان بدکردار به سعادت نمی رسد.

کلیات سعدی، بخش قصاید


فایل صوتی “حکایت، سفر”

درسنامه فارسی نهم درس اول


درسنامه فارسی نهم درس اول

خودارزیابی فارسی نهم درس اول

1. چند نمونه از جلوه های زیبایی آفرینش و نعمت های خدا را در درس، بیابید و بیان کنید. زیبایی دشت و صحرا در فصل بهار، میوه های رنگارنگ، گل صد برگ، خوشۀ طلایی رنگ انگور، انار یاقوتی رنگ و …

2. مفهوم آیۀ 44 سورۀ اِسراء «آسمان های هفتگانه و زمین و هر موجودی که در آنهاست، او را می ستایند»، با کدام بیت درس، تناسب دارد؟ آیۀ 44 سورۀ اِسراء : تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ ۚ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَٰكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

ترجمه : آسمان های هفت گانه و زمین و هر کس که در آنهاست او را ستایش می کنند و هیچ چیز نیست مگر آنکه در حال ستایش، تسبیح او می گوید ولی شما تسبیح آنها را درنمی یابید، به راستی که او همواره بردبار و آمرزنده است.

با این بیت درس تناسب معنایی دارد:

کوه و دریا و درختان همه در تسبیح اند نه همه مستمعی فهم کند این اَسرار

3. پیام بیت پایانی شعر را توضیح دهید. در راه راست حرکت کردن و درست رفتار کردن در زندگی، موجب سعادتمندی در هر دو دنیا می شود. اگر انسانی رفتار نادرستی در زندگی خود داشته باشد، مطمئناً به سعادت و خوش بختی واقعی دست نمی یابد.

4. ………………………………………………………………………………………………….. .


درسنامه فارسی نهم درس اول

نکته ادبی فارسی نهم درس اول

سوال ؟ به نظر شما کدام یک از جمله های زیر زیباتر است؟

1. تکان خوردن برگ درخت صنوبر چه زیباست!

2. رقص برگ آن صنوبرهای شاد، چه زیباست!

احتمالا شما هم موافقید که جمله دوم زیباتر است. با اینکه هر دو جمله خبر از تکان خوردن برگ درخت صنوبر می دهند؛ امّا در جملۀ دوم نسبت دادن رقص به برگ، جمله را زیباتر کرده است.

جملۀ اول به زبان رسمی است و جملۀ دوم به زبان ادبی و هنری.

شعر جلوه ای از زبان ادبی است. برای زیباتر کردن جمله ها، از زبان ادبی یا هنری استفاده می کنیم. آرایه های ادبی باعث می شوند که جمله های عادی، به جمله های ادبی و هنری تبدیل شوند.

نمونه هایی از آرایه های ادبی :

  • تشبیه : مانند کردن چیزی به چیز دیگر:

*** عقل حیران شود از خوشۀ زرّین عنب          فهم عاجز شود از حقۀ یاقوت انار ***

پوست انار به حُقّه (در بسته بودن)، تشبیه شده است.

 

  • جان بخشی : دادن حالت های انسانی به غیر انسان ها:

*** آن همه ناز تنعم که خزان می فرمود          عاقبت در قدم باد بهار آخر شد ***

ناز کردن، صفت انسانی است که به خزان نسبت داده شده است.

 

  • مراعات نظیر یا تناسب : استفادۀ هم زمان از واژه هایی که با هم ارتباط معنایی دارند.

*** ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند          تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری ***

ابر، باد، ماه، خورشید و فلک (آسمان)، همه با هم ارتباط معنایی دارند.


درسنامه فارسی نهم درس اول

واژه شناسی فارسی نهم درس اول

گاهی تغییر در یک واج، موجب تغییر معنای یک واژه می شود.به عنوان نمونه، واژۀ «اِنعام» به معنی بخشش و واژۀ «اَنعام» به معنی چارپایان است و یا واژۀ «آخَر» به معنی دیگر و واژۀ «آخِر» به معنی پایان است.


حل فعالیت نوشتن فارسی نهم درس اول

1. مترادف واژه های زیر را از متن درس بیابید و بنویسید.

شگفت، آگاهی، ستایش خداوند، شنونده، نادانی، انگور، رام، روز، مقصد، خوشبختی

شگفت : عجب  /  آگاهی : تنبیه  /  ستایش خداوند : تسبیح  /  شنونده : مستمع  /  نادانی : جهالت  /  انگور : عنب  /  رام : مسخّر  /  روز : نهار  /  مقصد : منزل  /  خوشبختی : سعادت

 

2. در بیت های زیر از کدام عناصر زیبایی سخن، استفاده شده است؟

  • خبرت هست که مرغان سحر می گویند:          آخر ای خفته، سر از خواب جهالت بردار؟

جان بخشی: سخن گفتن صفت انسان است که به پرنده داده شده است.

مراعات نظیر: خفته و خواب

  • تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش          حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

تشبیه: مخاطب به بنفشه تشبیه شده است.

جان بخشی: سر غفلت در پیش داشتن بنفشه و بیدار بودن نرگس

تضاد : خواب و بیدار

 

3. بیت دوم درس را در یک بند، توضیح دهید.


درسنامه فارسی نهم درس اول

واژگان املایی فارسی نهم درس اول

ذکر – برنگذرد – سپه – فروزنده – ستودن – لیل و نهار – صحرا – تنبیه – اقرار – عجب – تسبیح – مستمع – اسرار – جهالت – غفلت – حیف – الوان – حیران – زرّین – عنب – حقّه – یاقوت – تقدیر – مسخّر – رحمت – اِنعام – شکرگزار – سعادت – افسار – معرفت


تاریخ ادبیات فارسی نهم درس اول

سنایی غزنویابوالمجد مجدود بن آدم سنایی غزنوی

شاعر و عارف معروف ایران در قرن 6 هجری قمری است.

آثار او عبارتند از : حدیقة الحقیقة یا الهی نامه – طریق التّحقیق – سیر العباد الی المعاد – کارنامه بلخ -دیوان اشعار

سنایی از تأثیرگذارترین شاعران در حوزه های مختلف چون قصیده و غزل بوده است.


فردوسیحکیم ابوالقاسم فردوسی

بزرگ ترین شاعر حماسه سرای ایران زمین است.

مهم ترین اثر او شاهنامه است.

در اواخر قرن 4 هجری در توس به دنیا آمد. علاقه او به تاریخ و فرهنگ ایران باعث شد تا سی سال از عمرش را برای سرودن کتاب شاهنامه صرف کند.

مرگ فردوسی در اوایل قرن پنجم، در دورۀ غزنویان یود.


امام خمینی (ره)حضرت امام خمینی (ره)

عالم، فقیه و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران

چهل حدیث و دیوان اشعار از آثار امام خمینی هستند.

 


سعدی

شیخ مصلح الدّین سعدی شیرازی

شاعر و نویسنده بزرگ قرن 7 هجری قمری است.

استاد سخن و یکه تاز عرصه نثر مسجّع و شعر عاشقانه است.

آثار سعدی : دیوان اشعار – بوستان یا سعدی نامه در قالب مثنوی در 10 باب – گلستان به نثر – مجالس پنجگانه


محمد بن منورمحمد بن منور

نویسنده بزرگ قرن 6 هجری قمری است.

از نوادگان شیخ ابوسعید ابوالخیر (عارف قرن پنجم هجری) است.

کتاب “اسرارالتّوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید” مهم ترین اثر اوست که از آثار منثور عرفانی در قرن 6 هجری است و نمونه ای زیبا از شرح حال نویسی است که در سه باب نوشته شده است.


سخنی با شما دانش آموز عزیز:

این درسنامه را به عنوان منبعی برای تکمیل آموخته های خود در کلاس درس استفاده کنید و به هیچ وجه برای انجام تکالیف محول شده از طرف دبیر، از این مطلب بصورت مستقیم استفاده نکنید.

هدف کلاس درس ارائه منبعب مناسب برای درک بهتر و درست تر مفاهیم و آموزه های کتاب فارسی پایه نهم بوده است.

امیدواریم بتوانیم در این امر، کار هرچند کوچکی انجام داده باشیم.

در ادامه از شما می خواهیم در صورتی که مطالب و مفاهیم این درس با بصورت کامل آموخته و به تسلط کامل رسیده اید، در آزمون این درس هم شرکت کنید و آموخته های خود را مورد ارزیابی قرار دهید.

آزمون آنلاین درس اول فارسی نهم

آزمون آنلاین درس اول فارسی نهم

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://clasedars.ir/?p=2929
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
clasedars
برچسب ها:

نظرات

0 نظر در مورد درسنامه فارسی نهم درس اول

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.

error: شما نمی توانید مطالب سایت را کپی کنید!!!